Định nghĩa

1. Động từ:
   • Để ý, bắt bẻ những điều nhỏ nhặt, vụn vặt: Chỉ thái độ quá chú trọng và hay trách móc, chỉ trích người khác về những lỗi hoặc chi tiết không quan trọng.
   • Cố chấp, bảo thủ, khăng khăng giữ ý kiến cũ: Chỉ sự ngoan cố, không chịu thay đổi suy nghĩ hoặc cách làm cho phù hợp với hoàn cảnh mới, thiếu sự linh hoạt.

Ví dụ sử dụng

• Để ý, bắt bẻ những điều nhỏ nhặt:

  • Anh ấy rất hay câu chấp, chỉ một lời nói đùa vô tình cũng có thể khiến anh ấy giận.
  • Đừng câu chấp những chuyện lặt vặt như thế, nó chẳng đáng để bạn bận tâm.

• Cố chấp, bảo thủ:

  • Ông ấy câu chấp giữ quan điểm cũ nên không chấp nhận những phương pháp cải tiến.
  • Tư tưởng câu chấp sẽ cản trở sự phát triển của cả tập thể.

Các cách sử dụng nâng cao

• "câu chấp từng li từng tí": Nhấn mạnh sự bắt bẻ, để ý quá mức đến từng chi tiết rất nhỏ.

  • Làm việc với người hay câu chấp từng li từng tí thật rất mệt mỏi.

• "tính hay câu chấp": Dùng để miêu tả tính cách của một người thường xuyên có biểu hiện câu chấp.

  • Vì tính hay câu chấp mà anh ta ít có bạn thân.

Biến thể và từ gần giống

• Cố chấp (đgt): Khăng khăng giữ lấy ý kiến, quan điểm của mình dù nó có thể không còn đúng. (Nghĩa gần với nghĩa thứ hai của "câu chấp").
• Bắt bẻ (đgt): Tìm ra và chỉ ra lỗi, sai sót của người khác, thường về mặt chi tiết, lời nói. (Nghĩa gần với nghĩa thứ nhất của "câu chấp").
• Nệ cổ (tính từ): Quá đề cao và bám giữ những cái cũ, lỗi thời. (Có sắc thái tương đồng với nghĩa bảo thủ của "câu chấp").

Từ đồng nghĩa

• Chấp vặt: Hay để ý, bắt bẻ những chuyện nhỏ mọn.
• Bảo thủ: Không chịu thay đổi, không tiếp thu cái mới.
• Khắt khe: Quá nghiêm khắc, tỉ mỉ (thường trong đánh giá).

Từ trái nghĩa

• Thoáng: Cởi mở, dễ dãi, không câu nệ.
• Linh hoạt: Dễ thay đổi, thích ứng cho phù hợp.
• Tiến bộ: Có tư tưởng cởi mở, tiếp thu cái mới.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Chuyện bé xé ra to": Thành ngữ này diễn tả việc thổi phồng một vấn đề nhỏ thành lớn, có liên quan đến hành vi "câu chấp" những điều vụn vặt.
• "Ôm rơm nặng bụng": Chỉ những người hay ôm giữ những điều nhỏ nhặt, vụn vặt trong lòng (giận hờn, thù oán), dẫn đến tự mình phiền não.

1. đgt. (H. câu: bắt; chấp: trách móc) 1. Để ý đến những điều lặt vặt và hay trách móc: Đừng nói đùa với người hay câu chấp 2. Bo bo giữ ý cũ, không linh hoạt theo tình hình: Người hay câu chấp thì không theo kịp phong trào.